NAFOSTED thúc đẩy hợp tác quốc tế, kiến tạo các nhiệm vụ nghiên cứu từ nhu cầu thực tiễn

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Nguyễn Phú Bình, Phó Giám đốc Quỹ NAFOSTED nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của hợp tác quốc tế trong nâng cao năng lực nghiên cứu, tiếp cận tri thức, công nghệ và nguồn lực toàn cầu. Trong bối cảnh các bài toán khoa học, công nghệ ngày càng mang tính liên ngành, xuyên biên giới và gắn chặt với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội, hợp tác quốc tế cần được tiếp cận theo hướng thực chất hơn, gắn kết chặt chẽ giữa bài toán – đối tác – đề xuất – nhiệm vụ – kết quả.

Nguyễn Phú Bình, Phó Giám đốc Quỹ NAFOSTED phát biểu khai mạc Hội thảo

Theo định hướng được NAFOSTED chia sẻ tại Hội thảo, một nhiệm vụ hợp tác quốc tế hiệu quả không chỉ bắt đầu từ các chương trình hay lời mời hợp tác có sẵn. Điểm khởi đầu có thể đến từ một nhà khoa học có hướng nghiên cứu tốt, một viện/trường có thế mạnh nghiên cứu, một doanh nghiệp có bài toán công nghệ, sản xuất hoặc thị trường, hay một địa phương có nhu cầu phát triển cần lời giải khoa học và công nghệ. Vấn đề quan trọng là tạo được cơ chế kết nối các nguồn nhu cầu này với đối tác và nguồn lực phù hợp để chuyển hóa thành những nhiệm vụ nghiên cứu chung có khả năng tạo ra kết quả và tác động thực tiễn.

Trong quá trình đó, NAFOSTED định vị vai trò không chỉ ở khâu tài trợ mà còn là đầu mối kết nối và kiến tạo, thúc đẩy sự tham gia của các chủ thể trong hệ sinh thái nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Mô hình được Quỹ đặt ra là sự cộng sinh giữa viện, trường với tri thức, nhóm nghiên cứu, phương pháp và hạ tầng; doanh nghiệp với bài toán thực tiễn, công nghệ, dữ liệu và thị trường; Nhà nước và các quỹ tài trợ với cơ chế, nguồn lực, kết nối và quản trị chương trình; đối tác quốc tế với tri thức bổ sung, công nghệ mới, mạng lưới và kinh nghiệm. Trên cơ sở đó, Quỹ hướng tới phát huy ba trụ cột nguồn lực – kết nối – cơ chế, tạo nền tảng để hình thành và triển khai hiệu quả các nhiệm vụ hợp tác khoa học và công nghệ quốc tế.

Từ nhu cầu của vùng đến những nhiệm vụ nghiên cứu có khả năng tạo tác động

Phát biểu chào mừng Hội thảo, Nhà giáo ưu tú, PGS.TS. Lương Minh Cừ, Hiệu trưởng Trường Đại học Cửu Long đánh giá cao sáng kiến của NAFOSTED trong tổ chức Hội thảo và kết nối các chủ thể của hệ sinh thái nghiên cứu. Theo Hiệu trưởng, cộng đồng khoa học không chỉ cần tìm được đối tác phù hợp mà còn cần chuyển hóa, chuẩn hóa ý tưởng thành những đề xuất có câu hỏi nghiên cứu rõ ràng, phương pháp khả thi, năng lực phối hợp tin cậy và tác động có thể đo lường. Nhà trường kỳ vọng Hội thảo tạo kết nối thực chất giữa cơ quan quản lý, quỹ tài trợ, viện, trường, doanh nghiệp và đối tác quốc tế, từ đó hình thành các hồ sơ nhiệm vụ có chất lượng.

Nhà giáo ưu tú, PGS.TS. Lương Minh Cừ, Hiệu trưởng Trường Đại học Cửu Long phát biểu chào mừng

Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế càng trở nên cấp thiết trước những thách thức về biến đổi khí hậu, nguồn nước, nông nghiệp – thủy sản bền vững, sức khỏe và chuyển đổi số. Đây đều là những bài toán liên ngành, đòi hỏi sự kết hợp của tri thức, công nghệ và nguồn lực từ nhiều chủ thể trong và ngoài nước.

Các tham luận tại Hội thảo tiếp tục làm rõ vấn đề này từ nhiều góc độ. PGS.TS. Vũ Bá Dũng, Giám đốc Trung tâm Mô hình – Mô phỏng, Trường Đại học Cửu Long, đề xuất chuyển từ các hoạt động hợp tác đơn lẻ sang các chương trình nghiên cứu quốc tế dài hạn gắn với những bài toán lớn của vùng; phát triển phòng thí nghiệm và cơ sở dữ liệu dùng chung; hình thành mô hình liên kết Nhà nước – Nhà trường/Viện nghiên cứu – Doanh nghiệp – Đối tác quốc tế – Cộng đồng. Trong mô hình đó, NAFOSTED và các quỹ tài trợ giữ vai trò tạo động lực, kết nối nguồn lực và thúc đẩy đồng tài trợ các chương trình nghiên cứu quốc tế.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, TS. Nguyễn Văn Hòa, Phó Viện trưởng Viện Cây ăn quả miền Nam, chia sẻ quá trình đi từ ý tưởng đến đề xuất nhiệm vụ, trong đó tập trung vào kinh nghiệm tìm kiếm, kết nối đối tác và xây dựng hồ sơ nghiên cứu chung. TS. Ngô Đắc Thuần, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần IP Group, tiếp cận vấn đề từ nhu cầu của doanh nghiệp, nhấn mạnh vai trò của tư duy sáng tạo, đổi mới và R&D trong phát triển sản phẩm, qua đó cho thấy yêu cầu gắn nghiên cứu với nhu cầu thực tế của thị trường.

Ở góc độ quản lý nhà nước, TS. Khổng Quốc Minh, Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ phân tích yêu cầu gắn kết nghiên cứu với đổi mới sáng tạo, ứng dụng và chuyển giao kết quả nghiên cứu. Một trong những vấn đề được đặt ra là khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường, khi nhiều kết quả nghiên cứu còn khó chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, trong khi doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong tìm kiếm và tiếp nhận công nghệ phù hợp.

Khổng Quốc Minh, Cục Đổi mới sáng tạo phân tích yêu cầu gắn kết nghiên cứu với đổi mới sáng tạo

Bà Trương Trịnh Trường Vinh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Long chia sẻ định hướng và nhu cầu nghiên cứu, đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh Vĩnh Long và vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Theo thông tin được trình bày tại Hội thảo, lực lượng doanh nghiệp và năng lực hấp thụ công nghệ của địa phương đang tiếp tục mở rộng, tạo nền tảng để triển khai các chương trình nghiên cứu gắn với nhu cầu thị trường; trong đó doanh nghiệp được xác định là một trong những chủ thể quan trọng trong ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Bà Trương Trịnh Trường Vinh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Long trình bày tham luận tại Hội thảo

NAFOSTED – cầu nối đưa ý tưởng hợp tác đến gần hơn với nhiệm vụ nghiên cứu

Phần thảo luận mở giữa NAFOSTED và các đại biểu tập trung vào những khó khăn, vướng mắc trong quá trình hình thành và đề xuất nhiệm vụ; nhu cầu tìm kiếm, kết nối đối tác trong và ngoài nước; phương thức xây dựng nhóm nghiên cứu và nâng cao chất lượng hồ sơ hợp tác quốc tế.

Các trao đổi cho thấy, để hợp tác quốc tế đi vào chiều sâu, điều quan trọng không chỉ là mở rộng số lượng đối tác mà cần tạo được chuỗi liên kết từ nhu cầu thực tiễn đến nghiên cứu và ứng dụng. Những bài toán từ địa phương và doanh nghiệp cần được kết nối với năng lực nghiên cứu của viện, trường và nhà khoa học; đồng thời huy động tri thức, công nghệ và nguồn lực của các đối tác quốc tế để hình thành các nhiệm vụ chung có mục tiêu rõ ràng và khả năng tạo tác động.

Đây cũng là không gian để NAFOSTED phát huy vai trò của một Quỹ kiến tạo: không chỉ cung cấp nguồn lực tài chính mà từng bước trở thành cầu nối giữa Nhà nước, cộng đồng khoa học, doanh nghiệp, địa phương và các đối tác quốc tế; hỗ trợ kết nối chuyên gia, đối tác và nguồn lực; thúc đẩy hình thành các nhóm nghiên cứu, mạng lưới và đề xuất nhiệm vụ có chất lượng.

Thông qua Hội thảo tại Vĩnh Long, NAFOSTED tiếp tục mở rộng hoạt động kết nối trực tiếp với các địa phương, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, qua đó chủ động tìm kiếm các bài toán, phát hiện ý tưởng và kiến tạo cơ hội hợp tác, hướng các nguồn lực khoa học và công nghệ vào giải quyết những vấn đề phát triển cụ thể. Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, nơi nhiều thách thức về nguồn nước, biến đổi khí hậu, nông nghiệp, môi trường và sinh kế mang tính liên ngành và xuyên biên giới, cách tiếp cận này càng có ý nghĩa trong việc kết nối năng lực nghiên cứu trong nước với tri thức, công nghệ và mạng lưới quốc tế.

Toàn cảnh hội thảo

Từ những kết nối được hình thành tại Hội thảo, NAFOSTED hướng tới tiếp tục đồng hành cùng các nhà khoa học, viện, trường, doanh nghiệp và địa phương trong chuyển hóa bài toán thực tiễn thành ý tưởng nghiên cứu, từ ý tưởng thành đề xuất và từ đề xuất thành các nhiệm vụ hợp tác quốc tế có chất lượng, qua đó góp phần đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với thực tiễn và nâng cao năng lực hội nhập của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam.